De 5 basisreacties van een kind bij verandering en stress (deel 2)

agressie-boosKinderen reageren verschillend als zij geconfronteerd worden met onprettige verrassingen. Een kind zorgt er op zijn eigen manier voor om staande te blijven, mede bepaald door zijn persoonlijkheid, maar ook door zijn opvoeding en de relatie met zijn ouders.

In 3 delen deel ik met jou wat er met kinderen gebeurt bij heftige gebeurtenissen. En wat jij daarmee kunt als ouder.

In het 1e deel vertelde ik hoe kinderen strategieën opbouwen als reactie op stress.

In dit blog (2e deel) beschrijf ik welke 5 basisreacties ik zie bij een kind dat wordt geconfronteerd met verandering en stress. Zodat je ze kunt herkennen.

In deel 3 vertel ik wat een kind hier onbewust mee wil vertellen; zijn boodschap en wat hij nodig heeft.
En in een webinar (deel 4) vat ik dit samen, aangevuld met hoe deze basisreacties voor jou als ouder werken.

Verschillende manieren
Ik heb zelf ontdekt dat ik als kind heel verschillend gedrag vertoonde als reactie op stresssituaties of vervelende verrassingen thuis. Waarbij ik altijd een vorm van vechten, vluchten of bevriezen liet zien. Thuis was dit vaak naar binnen gericht (introvert); omdat ik het heel spannend vond. En buiten de deur naar buiten gericht (extravert); zodat ik de van binnen opgebouwde spanning kon afreageren. Dit zie ik ook bij de kinderen die ik begeleid.

Gedrag hangt af van de ontvanger
Ik zag ook dat mijn gedrag afhing van de mate waarin ik me veilig voelde. En dat had weer te maken met de personen die ermee te maken hadden of in de buurt waren – en waar ik op reageerde. Hoe meer ik me op mijn gemak voelde, hoe meer ik kon ontspannen. Maar, hoe dichterbij die persoon bij mij stond (mijn ouders), hoe meer de angst voor afwijzing speelde.

Veilig
Dit klinkt heel logisch, maar dit vergeten we vaak nog als we gedrag van een ander (vooral ons kind) ervaren… Dat het voor kinderen soms juist spannender is om helemaal zich te durven uiten bij hun eigen vader of moeder. Uit loyaliteit, willen zorgen voor hun ouders en angst voor afwijzing. Het gaat dan om niet durven of niet weten hoe dit te doen. Niet zozeer omdat een kind dit niet zou willen.

Compliment
In de oorsprong wil een kind zich helemaal hechten en openen voor zijn ouders, maar is er van alles gebeurd waardoor het hem niet meer lukt. En zegt hij ‘ik wil niets zeggen’ omdat ie gewoonweg niet weet hoe. Zo belangrijk om dit elke keer weer te beseffen. Zo ging dit ook bij mij. Als voorbeeld: Ik was heel druk, irritant en stoer bij degenen waarbij ik het veilig genoeg vond om dit te doen. Eigenlijk een compliment dus voor de ‘ontvanger’. Terwijl dat gedrag vaak niet erg sociaal en constructief was…

Hoe ‘veilig’ ervaart mijn kind mij?
Ook ik kan het gedrag van mijn zoon lastig vinden. Dat het mij niet uitkomt. En ik weet ook: elke keer mag ik mezelf de vraag stellen:
–  Hoe ‘veilig’ ervaart mijn kind mij, hoe ontspannen kan hij echt bij mij zijn?
–  Kan ik iets bij mezelf veranderen zodat ik het makkelijker maak voor hem?
Ik weet, dit kan verontwaardiging oproepen. Dat je het niet goed zou doen als ouder…
Wat ik vooral probeer is je een handreiking te geven om het eens anders te bekijken.

Beleving
We hebben allemaal onze eigen waarheid. Het gaat om hoe je kind het beleeft. En hoe jullie op elkaar reageren. Elke keer die interactie blijven bekijken, geeft je helderheid als ouder: “Ah zo doe ik het. Ah zo reageert mijn kind. Hee, en als ik x doe, gaat het soepeler tussen ons. Of vertelt hij meer. Of als ik juist helemaal niets doe, komt ie vanzelf naar me toe!”
Als je iets al 10x geprobeerd hebt en het werkt niet, probeer dan eens iets anders… 🙂 (geheimpje: bij mij was dat: humor!)

Basisreacties
Ik nodig je uit jezelf steeds bovenstaande vragen te blijven stellen, als je hieronder de 5 basisreacties van een kind doorleest. Ze staan hieronder op een rijtje. Sommige hebben 2 varianten:

1.  Ik blijf lachen…

Gedrag: grappig doen, weglachen, geen serieuze onderwerpen aangaan
Houding: lacherig, onnozel, bijna ‘onaanraakbaar’, “ah joh is toch niet erg!”, de clown
Overlevingsstijl: vluchten

2.  Ik lust je rauw…

Gedrag: agressief, vechten, schreeuwen, pijn doen, conflict opzoeken
Houding: boos, stoer, hard, confronterend, bazig
Overlevingsstijl: vechten

3.  Ik kan niet zonder jou…

3A) Redden
Gedrag: veel helpen, verzoenen, beschermen, bliksem afleiden, erg zijn best doen, zorgen voor
Houding: gezellig, behulpzaam, lief, ijverig, ‘voorbeeldig’, gericht op harmonie, het ‘lievelingetje’
Overlevingsstijl: vechten (in de vorm van hard werken)

3B) Claimen
Gedrag: verleiden, veel knuffelen, niet van de zijde wijken, voor zich winnen, bondjes maken
Houding: verleidelijk, argeloos, aanhankelijk, onzeker, behoeftig, afhankelijk, ‘klef’
Overlevingsstijl: vluchten (de ander laten werken)

4.  Ik kan het niet overzien…

4A) Dromen
Gedrag: dromen, ‘outspacen’, minimale reactie geven, geen contact maken
Houding: afwezig, blanco, passief, apatisch, geen gezichtsuitdrukking, ‘huh wat?’
Overlevingsstijl: bevriezen

4B) Drukte-maken
Gedrag: korte concentratie, veel tegelijk doen, hard praten, niet opletten, willen spelen
Houding: rusteloos, druk, snel afgeleid, speels, actief, niet met aandacht erbij
Overlevingsstijl: vluchten

5.  Ik wil hier weg…

5A) Wegduiken
Gedrag: klein maken, niet durven uiten, verontschuldigen, letterlijk wegduiken, onzichtbaar maken/worden
Houding: stil, verlegen, grote ogen, schrikkerig/oplettend, angstig, ‘inslikken’, ‘nee laat maar…’
Overlevingsstijl: vluchten

5B) Weglopen
Gedrag: afhaken, weglopen, klagen van een afstandje, geen contact willen, eigen plek opzoeken, naar vrienden gaan
Houding: bozig, passive aggressive, ‘bekijk het maar’, ‘fuck you’, ‘laat maar’, ‘rot op’
Overlevingsstijl: vluchten

Zoals je ziet, zijn dit vrij uiteenlopende manieren hoe een kind kan reageren op verandering en stress.
Ik ben benieuwd: Welke reactie zie jij terug bij jouw kind?
Vertel het hieronder mijn blog.

Dit was deel 2 over de 5 basisreacties van een kind op verandering en stress.
In deel 3 vertel ik wat een kind hier onbewust mee wil vertellen; zijn boodschap en wat hij nodig heeft.

WEBINAR

Daarna vertel ik je in een gratis WEBINAR (deel 4) welke sleutels er bij de basisreacties zijn om kinderen hierbij te helpen.
Dit zit soms in heel kleine dingen. Daarnaast vertel ik je hoe deze basisreacties voor jezelf werken.
Doe je mee? Geef je op voor 1 van deze 2 momenten:

  • donderdag 2 februari om 20.30u
  • woensdag 8 februari om 10.00u

ONLINE CURSUS

Met de tijd kunnen bovengenoemde strategieën veranderen bij je kind. Net zoals mijn gedrag indertijd.
Waarom? Omdat een kind veranderingen verwerkt in een aantal stappen.
Elke stap is anders, en steeds heeft hij andere ondersteuning nodig van jou als ouder. Dat vergt elke keer schakelen…
Inzicht in deze stappen geeft je handvatten om makkelijker in te spelen op die basisreacties van je kind.
Daarom heb ik een overzichtelijk stappenplan gemaakt, in de vorm van een online cursus.
In deze ONLINE CURSUS ‘Grip op verandering & verlies’ in jullie gezin kun je in 6 weken ontdekken
wat je kind doormaakt & hoe je hem kunt helpen. Voor een leuke kennismakingsprijs. Ben je nieuwsgierig?
Meer informatie & opgeven kan via deze link

Ik help jullie graag verder.

Lieve groet,
Kim
My Tree House

PS Vind jij het belangrijk dat meer ouders deze informatie ontvangen?
Fijn als je dit bericht deelt met hen.

12 Responses to De 5 basisreacties van een kind bij verandering en stress (deel 2)

  1. Anita Spaans-van Mourik 2 februari 2017 at 18:43 #

    Hai Kim,

    Ik heb een zoon van 19 waarbij ik zooooo veel terug zie. Het weglopen, het claimen, het knuffelen, het afhouden want ik doe het allemaal alleen.

    Nu alleen nog……Hoe word ik veilig genoeg dat ik hem mag helpen.

    Tot straks.

    Anita

    • Kim Oostveen 3 februari 2017 at 00:45 #

      Lieve Anita, dat zal niet makkelijk voor je zijn. Trekken en afstoten, lees ik. Veel schakelen voor jou. Ik zag het al even terug bij je vraag in het webinar, maar weet niet wat er allemaal speelt. Best veel, geloof ik dus. Als ik je verder kan helpen, laat me weten. En veilig zijn… een rots in de branding zijn. De afgelopen jaren is er denk ik aan zijn vertrouwen getornd, en dat moet weer opgebouwd. Hij is aan het zoeken hoe contact te maken. Als het je lukt om met compassie te zien hoe hij dit probeert (met vallen en opstaan), dan is dat al een hele grote. En geeft het misschien wat rust en zachtheid aan jou, en jullie samen. Heel veel sterkte!
      Groet Kim

  2. Karin 4 februari 2017 at 07:40 #

    Hallo Kim,
    Ik lees met interesse je blogs over de basisreacties bij kinderen.
    Ik zie de derde Blog echter nergens …..
    Kan dat kloppen?

    Ik heb me opgegeven woor je webinar op 8 februari ( ik was te laat voor die van 2 febrauri) maar ik weet nu al dat ik niet life kan meedoen omdat ik werken moet.
    Stuur je eventueel een link zodat ik het later kan beluisteren ?

    Groetjes Karin

    • Kim Oostveen 6 februari 2017 at 21:56 #

      Hallo Karin, wat fijn dat je zo geinteresseerd bent. Van waar je interesse, ben je ouder of hulpverlener? Benieuwd!
      En ja dat klopt, de 3e blog heb ik nog niet geschreven. Goed gezien, dat had ik inderdaad gezegd, deze volgorde. Excuus. Deze info bespreek ik o.a. in mijn webinar. En ik kreeg de feedback van sommigen dat ze dit dubbel vonden, dus heb ik besloten deze na het webinar te plaatsen. En eerst een blog over dilemma’s die bij het vorige webinar naar voren kwamen. Ter illustratie. Dus: komt eraan. En ja er komt een opname beschikbaar, als je je opgeeft krijg je die automatisch. Groet van Kim

  3. Anneke 7 februari 2017 at 09:51 #

    Hallo Kim,
    wat heb je dat mooi beschreven. mijn kinderen zijn al volwassenen en de deur uit, dus ik voel me niet vrij om me over hen uit te spreken.
    ik herken wel een paar reactiemechanismen bij mezelf. Vooral de rustige varianten. Grappig.

    • Kim Oostveen 7 februari 2017 at 10:59 #

      Hai Anneke, wat goed dat je ook hierin naar jezelf kan kijken! Bijzonder he, hoe we dit als mens doen. Ik herken ook een rustige variant (wegduiken), maar ook weer de vecht-mechanismen… En elke dag weer mogen we hier nieuwsgierig naar blijven. Dankjewel voor je reactie!

  4. Jojanneke Kleinhans 7 februari 2017 at 15:18 #

    Ha Kim,

    Mooie blog, eigenlijk zie ik verschillende reacties bij onze zoon en bij mezelf. Vooral een eigen plekje zoeken als iets moeilijk gaat vinden we beide fijn. Dan komen we tot rust. Het gevaar kan dan wel zijn dat we onvoldoende hulp vragen, dat is dan ook een aandachtspunt(je)

    • Kim Oostveen 7 februari 2017 at 23:38 #

      Mooie inzichten, Jojanneke! Wat jullie doen, wat het jullie kan brengen, en wat een risico is. Liefs Kim

  5. Oscar 8 februari 2017 at 17:28 #

    Dank je voor je blog Kim. Eerlijk gezegd was ik me niet zo bewust van dit soort type reacties bij kinderen. Kinderen leven soms (mijn zienswijze) in hun eigen wereldje. Daarom denk ik altijd dat bij stress van buiten (door bijvoorbeeld dingen die ik zeg) de soep meestal niet zo heet wordt gegeven als hij wordt opgediend. Maar oké, als ze dus echt heel erg reageren kan het dus ook een van de reactiestypes hierboven zijn. Ik ga er eens wat meer op letten, dank je.

    • Kim Oostveen 8 februari 2017 at 17:38 #

      Hoi Oscar, dank voor je reactie. Ik beschrijf deze gedragingen van kinderen als reactie op best flinke situaties, waar verandering, verlies en stress in het geding zijn. Die meerdere malen voorkomen, zodat je uiteindelijk als kind je staande moet houden. Dan schiet zo’n reactie erin. Het pleit er voor dat het bij jullie thuis niet zo’n vaart loopt… omdat het altijd een stabiele situatie geweest is? Dat is heel fijn! Ik heb te maken met gezinnen waar er veel aan de hand is, soms al jarenlang, waar je alle gezinsleden letterlijk ziet ‘overleven’. Dat is misschien het verschil, en heb ik het een beetje aangedikt en benadrukt om de verschillen duidelijk te maken. Omdat er een verschil in behoefte is in het ene gedrag dan het andere gedrag. Dat lees je in mijn volgende blog, deel 3. En hoor je in mijn webinar, deel 4.
      En ik ben benieuwd wat je gaat opmerken, als je er op gaat letten! Hoe licht ook. We hebben allemaal zo onze neigingen… herkende jij erbij die je jezelf wel eens zag of ziet doen?

  6. Michael 28 maart 2017 at 14:22 #

    Hoi Kim,
    Ik wil je bedanken voor deze informatie. Zelf heb ik een moeilijke jeugd gehad en ben altijd op zoek naar informatie in dit te integreren in mijn leven en een gelukkiger en vooral ontspannen mens te worden.
    Als ik terugkijk op mijn jeugd dan kan ik zien dat ik alle hierboven strategieën heb toegepast. Het lag er aan hoe sterk/veilig ik me voelde in dat moment zodat ik vanuit bevriezen/vluchten meer naar de vechten kant op ging.
    Dat is meer in actie komen om iets aan je situatie te doen. Dat is ook het positieve denk Ik voor ouders omdat het kind met vechten laat zien iets aan de situatie te willen veranderen.
    Ik heb zelf geen kinderen maar dit inspireert me om hier in de toekomst mee te willen werken met de ervaringen die ik heb gehad.
    Dank je voor dit!

    • Kim Oostveen 28 maart 2017 at 22:45 #

      Wow Michael, dankjewel voor je vertrouwen en openheid. Het is alsof je mijn eigen verhaal vertelt. Bijzonder hoe je naar jezelf kunt kijken, en hoe je je eigen levenslessen wilt inzetten voor anderen, en hopelijk ook voor jezelf. Als je er nog eens over door wilt praten, je bent welkom. Je inspireert me door je reactie!
      Hartelijke groet Kim

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe jouw reactie gegevens worden verwerkt.