Kinderen die de grip over hun leven even kwijt zijn

kinderen-op-wipEen nieuw schooljaar is spannend. Voor kinderen, juffen, meesters, ouders. Je raakt je grip over je leven zoals je het kent, een beetje kwijt. Hoe belangrijk is het om met elkaar een bedding en veiligheid te creëren, om vandaar uit weer een nieuw jaar in te gaan. Des te meer als het thuisfront onrustig is en de school als ‘derde thuis’ rust, structuur en een uitlaatklep kan bieden. 

Na een lange vakantie moeten in een nieuw schooljaar kinderen her-ijken wat hun plekje in de klas in. Da’s flink wennen. Daar bovenop zijn er kinderen die in de vrije weken nogal wat gedoe thuis voor hun kiezen hebben gehad. Elke zomer zien we tijdens de vakantie een piek aan scheidingen. Met ouders en hun kinderen die zoekende zijn in hoe hun boeltje bij elkaar te houden. In deze periode zie ik regelmatig kinderen die harder dan normaal hun punt willen maken. Tegendraads gedrag, discussies, ruzie maken. In deze blog schrijf ik hoe je als ouder of leraar hiermee kunt omgaan en weer rust en gezelligheid thuis en in de klas creëert.

Wat gebeurt daar? 
Een nieuwe situatie creëert spanning bij een kind. Het is de controle kwijt over zijn vertrouwde omgeving zoals hij die kende. Alles is anders. Dit geldt voor kinderen in een nieuw schooljaar of een nieuwe klas, maar ook kinderen die vanuit een scheiding een nieuwe thuissituatie krijgen. De controle kwijt betekent je autonomie, je regie kwijt. Er ontstaat een ‘open veld van onzekere factoren’ waar je als kind geen invloed op hebt. Je ouders die ruziën. Ze zijn minder beschikbaar voor jou omdat ze hun eigen sores hebben. Nieuwe klasgenoten. Nieuwe juf waar je aan moet wennen. Als kind moet je maar afwachten hoe dat gaat, hoe ze zich gaan gedragen. Dat voelt heel onzeker, en soms een beetje leeg, vertellen kinderen mij dan. Daar zit je dan…

Reactie
Wat ik zie gebeuren, is dat kinderen hierop reactief gedrag gaan vertonen. Dat heeft een paar uitingsvormen. Ik ben benieuwd wat hiervan je herkent bij je eigen kind (of bij jezelf, als je jezelf herinnert in een onverwachte lastige situatie).
1)  Daar waar ze zich geconfronteerd voelen met de nieuwe onzekere situatie, is er eerst een soort van besef ‘wow’. Even helemaal stil en schrik. Een grote of kleine ‘shock’.
2) Gedrag daarbij kan zijn totaal blanco en apatisch en dat kan 5 seconden duren of heel veel langer. Hangt af van het type kind. Niet wetende hoe te reageren, angst voelen, en dus maar niets doen. Afwachten.
3) Een kind kan zijn eigen onzekerheid gaan overcompenseren door juist veel contacten aan te gaan, harder te praten of te lachen dan hij normaal doet.
4) Of een kind kan gaan wegduiken en zich verstoppen. En tevoorschijn komen als het veilig voelt.
5) Er zal vroeg of laat een plek zijn waar hij zijn verlies van controle gaat herstellen. Daar waar hij WEL invloed heeft. Duidelijk aanwezig zijn in gedrag en communicatie. Ruzie maken, expres pijn doen of kapot maken. Afreageren en ervaren dat hij de touwtjes daar in handen heeft.

Voorbeelden uit de praktijk
Mijn zoon is deze weken aan het wennen op de basisschool. Hij vindt het berespannend. Grote ogen. Het liefste kruipt hij in me en blijft hij aan mijn been hangen. Ik zie hem alleen op het schoolplein staan, de kat uit de boom kijkend naar alle kinderen die aan het spelen zijn. Niemand is met hem bezig of komt naar hem toe. Eenmaal terug in de klas, komt hij langzaam los bij het werken in kleine groepjes. Eenmaal thuis is alles een reden tot tegenwerken. Eten, aankleden, opruimen, samen iets doen. “Dat doe ik lekker niet”. Pffff ik word er gek van en vind het moeilijk om lief te blijven. Zin om ook vervelend te doen en ruzie te maken…
Zelf veranderde ik van school toen ik 16 jaar oud was. Het jaar dat mijn ouders gingen scheiden. Ik kende heel veel kinderen op de nieuwe school, maar toch vond ik het zo spannend dat ik me wekenlang op de wc heb opgesloten. Tot een moment dat ik het wel durfde. En ondertussen was ik op ‘veilige’ momenten stoer, met een grote mond, wist ik het beter.

Onvrede moet eruit
Ik weet hoe het werkt bij mezelf. Ik voel me diep van binnen onzeker, ongemakkelijk, onrustig en eenzaam. Ik ben de grip kwijt en ik weet niet wat ik moet doen. Ik wil dat graag afreageren want ik wil aan mezelf en de rest van de wereld laten weten dat ik er heus wel toe doe. De onvrede moet eruit. Iemand anders moet het opknappen.
Zo werkt dat ook bij een kind. En bij mijn kind. Grrrrr. Potver, dat was best lastig als moeder. En nu wil ik die onvrede ook heel stom eruit gooien. Door ruzie te maken. En ik weet: met ruzie terug maken wordt het alleen maar erger. Huilen geblazen en verdrietig. En daardoor alle twee eenzaam. Dat wil ik al helemaal niet.

Wat helpt voor je kind?
Hem even dwars laten zijn. Mogen schreeuwen, ruzie maken, iets niet willen doen. En hij mag ook de kat uit de boom kijken. Hij heeft het nodig om de tijd te nemen om in te schatten of het veilig is voor hem. Dan komt ie wel. Zie ook mijn blog over ‘Joehoe komt uit je grot’. Hem tijd gunnen om aan de nieuwe situatie te wennen, thuis en op school. En hem dus ook laten balen en laten huilen of boos laten zijn, omdat het ook niet leuk is. Dit ongenoegen mag uit zijn systeem.

Wat helpt voor jou als ouder?
Ademen. Je hart voelen. Time-out. Mogen erkennen dat dit niet leuk is als je kind zo doet. Het is ook niet gezellig! Maar het is wel wat het is. Hem vragen stellen, wat heb je nodig en wat wil je. En jezelf ook deze vragen stellen. De discussie niet aangaan. Hem de autonomie geven daar waar het wel kan, en op sommige gebieden een stuk meer dan dat je normaal zou doen. En duidelijke kaders aangeven wat echt wel en echt niet kan. Even tijd voor jezelf nemen en afreageren bij een vriend(in).

Erkennen
Lastige en nieuwe situaties kunnen we niet vermijden. Wel kunnen we zorgen daar zo bewust mogelijk mee om te gaan. Je ei kwijt kunnen, mogen balen, en dan voelen wat er nodig is. Voor je kind en voor jezelf. En dan samen kijken hoe je dit organiseert met elkaar. Dan ontstaat er weer ruimte voor ontspanning en de volgende stap.

Ik ben benieuwd. Welke van bovenstaande situaties herken jij? 
Laat het weten onder aan mijn blog.

Heb jij daar moeite mee en wil je eens sparren over hoe je dit beter kunt aanpakken?
Kom gerust langs op 1 van mijn schoolplein-spreekuren op maandagochtend van 8.30-9.30u in Amsterdam Noord.
Of kom langs bij 1 van mijn inspiratie-workshops voor ouders.
Bij interesse kun je me mailen op kim@mytreehouse.nl. Je bent van harte welkom!

Groet Kim

PS Vind jij het belangrijk dat meer ouders deze informatie ontvangen?
Deel gerust dit bericht.

No comments yet.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe jouw reactie gegevens worden verwerkt.